Bu soruyu bana en çok Dublin, Cork ya da Galway rotası çizen, ama önce Londra'ya uğramayı planlayan okuyucularım soruyor: "İngiltere vizem var, İrlanda'ya da geçebilir miyim?" Kısa cevap net: Türk vatandaşları için hayır. İngiltere vizesi ya da İngiltere'nin elektronik seyahat izni ETA, İrlanda Cumhuriyeti'ne giriş hakkı vermez. Bunu havada bırakmadan, resmi kaynaklara (gov.uk ve İrlanda göçmenlik idaresinin kamuya açık rehberleri) dayanarak madde madde açıklayayım, çünkü bu konu internette sıkça yanlış anlaşılıyor ve "İngiltere ile İrlanda zaten aynı sistemde" gibi yarım doğru bilgiler dolaşıyor.
Ortak Seyahat Alanı (Common Travel Area) nedir, kimi kapsar?
İngiltere ile İrlanda Cumhuriyeti arasında 1920'lerden beri işleyen, "Common Travel Area" (Ortak Seyahat Alanı, kısaca CTA) adında özel bir düzenleme var. Bu düzenleme sayesinde İngiliz ve İrlandalı vatandaşlar iki ülke arasında pasaport kontrolüne tabi tutulmadan, oturma ve çalışma hakkıyla birlikte serbestçe geçiş yapabiliyor. Burada kritik nokta şu: CTA'nın sağladığı bu serbestlik yalnızca İngiliz ve İrlanda vatandaşlarına özgü bir haktır. Türkiye gibi "üçüncü ülke" vatandaşları bu serbestliğin dışında kalıyor ve her iki ülkeye girişte kendi ayrı kurallarına tabi oluyor. Yani CTA'yı "vizeler otomatik karşılıklı geçerli" diye okumak, en yaygın yapılan hata.
İrlanda, Schengen'in dışında — ve bu bilinçli bir tercih
Burada işleri karıştıran ikinci detay: İrlanda Cumhuriyeti, Avrupa Birliği üyesi olmasına rağmen Schengen alanına dahil değil. Bunun sebebi tesadüf değil; İrlanda, Kuzey İrlanda sınırındaki açık geçişi (CTA'yı) koruyabilmek için bilinçli olarak Schengen'e katılmama yolunu seçmiş durumda. Sonuç olarak İrlanda'nın kendine ait, İngiltere'den tamamen bağımsız bir vize sistemi var. Schengen vizeniz İrlanda'da geçmediği gibi, İngiltere vizeniz de geçmiyor — çünkü İrlanda ne Schengen'in ne de İngiltere vize rejiminin parçası; kendi başına, üçüncü bir sistem.
Peki İngiltere vizesiyle İrlanda'ya gerçekten giremez miyim?
Giremezsiniz, ve bunun tek istisnası var: British-Irish Visa Scheme (BIVS), yani "İngiltere-İrlanda Ortak Vize Sistemi." Bu sistem, iki ülkenin resmi kaynaklarına göre sadece Çin ve Hindistan vatandaşlarını kapsıyor. Bu iki ülkenin vatandaşları, belirli kısa süreli ziyaretçi vizesi kategorilerinde tek vizeyle her iki ülkeye de girebiliyor — üstelik önce vizeyi veren ülkeye gitme şartıyla. Türkiye bu listede yer almıyor. Yani bir Türk vatandaşı olarak İngiltere vizeniz veya İngiltere ETA'nız, İrlanda'ya giriş için hiçbir hukuki geçerliliğe sahip değil. İrlanda'ya gitmek istiyorsanız, İngiltere vizenizden tamamen bağımsız, ayrı bir İrlanda kısa süreli vizesi (İrlanda'nın kendi başvuru merkezleri üzerinden) almanız gerekiyor.
ETA'yı da netleştirelim: kapsama alanı sadece İngiltere
Son birkaç yıldır Birleşik Krallık, vize muafiyeti olan ülke vatandaşları (ve artık kademeli olarak vize gerektiren birçok ülke vatandaşı) için elektronik seyahat izni ETA uyguluyor. Ama bu iznin kapsamı net: ETA yalnızca İngiltere ve Kuzey İrlanda'ya giriş için geçerli. İrlanda Cumhuriyeti'ne sadece gitmeyi planlıyorsanız ETA'ya ihtiyacınız yok — çünkü zaten işinize yaramıyor. Rotanız Kuzey İrlanda üzerinden kara sınırını geçip İrlanda Cumhuriyeti'ne inmek şeklindeyse durum biraz farklılaşıyor (CTA'nın kara sınırındaki gevşek kontrol yapısı nedeniyle), ama bu bambaşka bir planlama konusu ve İrlanda vizesi ihtiyacınızı ortadan kaldırmıyor; sadece fiziksel geçiş şeklini etkiliyor.
Peki pratikte ne yapmalısınız?
Ben bu tür karma rotaları (önce Londra, sonra Dublin gibi) planlarken önce hangi ülkeye "asıl" gideceğime karar veriyorum, çünkü ikisinin vize başvuru süreci, evrak listesi ve randevu sistemi birbirinden bağımsız. Eğer rotanız hem İngiltere'yi hem İrlanda'yı kapsıyorsa, iki ayrı vize başvurusu yapmanız gerekiyor: biri İngiltere için standart ziyaretçi vizesi (ya da uygunsanız ETA), diğeri İrlanda için kısa süreli ziyaretçi vizesi. İrlanda vizesi başvurusunu, ikamet ettiğiniz ülkedeki yetkili İrlanda vize başvuru merkezi ya da temsilciliği üzerinden yapmanız gerekiyor; Türkiye'de ikamet eden vatandaşlar için bu süreç İrlanda'nın Türkiye'deki temsilciliği ve ilgili başvuru merkezleri üzerinden işliyor. İki başvuruyu da erkenden, seyahat tarihinizden haftalar önce başlatmanızı öneririm çünkü randevu ve değerlendirme süreleri iki kurumda da farklı işliyor ve birini diğerine bağlı sanıp son ana bırakmak, en sık yaşanan hayal kırıklığı.
Özetle aklınızda kalması gereken üç şey
Birincisi, CTA'nın serbest geçiş ayrıcalığı sadece İngiliz ve İrlanda vatandaşları için geçerli; Türk vatandaşları dahil üçüncü ülke vatandaşları bu kapsamın dışında. İkincisi, İrlanda'nın Schengen'den bağımsız, kendine özgü bir vize sistemi var ve bu sistem İngiltere vize sisteminden tamamen ayrı işliyor — tek istisna, yalnızca Çin ve Hindistan vatandaşlarını kapsayan British-Irish Visa Scheme. Üçüncüsü, İngiltere'nin ETA'sı sadece İngiltere (ve Kuzey İrlanda) için geçerli, İrlanda Cumhuriyeti'nde hiçbir işlevi yok. Rotanızda İrlanda varsa, İngiltere belgelerinizden bağımsız olarak ayrı bir İrlanda vizesi planlamanız şart. Ben de kendi seyahatlerimde bu ayrımı unutup son dakika stres yaşamamak için, iki ülkeyi de içeren rotalarda vize sürecini her zaman en baştan iki ayrı iş kalemi olarak ele alıyorum — planlamanın en can sıkıcı ama en kritik kısmı burası.
